SIARAN MEDIA
18 MEI 2026
Malaysia telah mengurangkan pelaksanaan hukuman mati secara signifikan pada tahun 2025, namun pihak berkuasa mesti segera mengambil komitmen untuk memansuhkan sepenuhnya hukuman ini serta menetapkan garis masa yang jelas untuk menamatkan hukuman ini selama-lamanya, ulas Amnesty International Malaysia hari ini sempena pelancaran laporan globalnya, Death Sentences and Executions 2025.
Jumlah tahunan hukuman mati baharu terus menurun pada tahun 2025 susulan pemansuhan hukuman mati mandatori pada tahun 2023 yang menjadi titik perubahan dalam sistem keadilan jenayah Malaysia. Namun begitu, hukuman mati masih kekal dalam undang-undang Malaysia seterusnya menyebabkan kemajuan yang diperoleh dengan susah payah ini berisiko terbantut.
“Malaysia telah menunjukkan bahawa perubahan itu tidak mustahil. Semakin kurang individu yang dijatuhkan hukuman mati dan itu sememangnya penting. Namun tanpa pemansuhan penuh, Malaysia masih tergolong dalam kelompok minoriti negara yang terus berpegang kepada hukuman yang tidak adil dan tidak boleh dipulihkan ini,” kata jurucakap Amnesty International Malaysia, Divya Shesshsan Balakrishnan.
Mahkamah memacu penurunan hukuman mati ke paras terendah dalam sejarah
Menurut angka rasmi yang diberikan kepada Amnesty International, pada tahun 2025, Mahkamah di Malaysia menjatuhkan 15 hukuman mati baharu iaitu penurunan sebanyak satu pertiga berbanding 24 pada tahun 2024 dan jauh lebih rendah daripada 38 yang direkodkan pada tahun 2023.
Turut diperhatikan bahawa tiada hukuman mati baharu dijatuhkan di Sabah dan Sarawak pada tahun lalu.
Pada masa yang sama, Mahkamah Rayuan terus mengurangkan penggunaan hukuman mati. Mahkamah Rayuan telah menggantikan 42 hukuman mati termasuk 24 melibatkan kesalahan dadah serta membebaskan empat individu. Namun begitu, tiga hukuman mati dikekalkan terhadap lelaki yang disabitkan bagi kesalahan membunuh termasuk dua warga asing.
Angka yang dilaporkan kepada Parlimen menunjukkan bahawa setakat November 2025, seramai 97 individu masih menunggu untuk hukuman mati di Malaysia di mana ia adalah angka terendah dalam sejarah negara.
Walaupun terdapat kemajuan ini, hukuman mati masih dijatuhkan bagi kesalahan berkaitan dadah dan ini merupakan pelanggaran serius terhadap undang-undang dan piawaian hak asasi manusia antarabangsa.
Pada tahun 2025, hampir separuh daripada semua hukuman mati yang dijatuhkan adalah berkaitan dadah (7 daripada 15).
“Angka-angka ini menunjukkan bahawa Malaysia sememangnya sedang menuju jauh daripada hukuman mati. Namun selagi mahkamah terus menjatuhkan hukuman mati termasuk bagi kesalahan berkaitan dadah, undang-undang negara masih tidak selari dengan kemajuan ini dan juga piawaian antarabangsa,” kata Divya Shesshsan Balakrishnan.
Peningkatan global dalam pelaksanaan hukuman mati dan perubahan arus dalam ASEAN
Pada peringkat global, pelaksanaan hukuman mati meningkat kepada 2,707 pada tahun 2025, angka tertinggi yang direkodkan oleh Amnesty International dalam tempoh lebih empat dekad sejak 1981. Namun hanya 17 negara melaksanakan hukuman mati, sekali gus menunjukkan pengasingan yang semakin ketara terhadap negara-negara yang masih menggunakan hukuman ini. Lebih dua pertiga negara di dunia kini telah memansuhkan hukuman mati sama ada dari segi undang-undang ataupun amalan.
Di Asia Tenggara, pelaksanaan hukuman mati kini tertumpu kepada hanya dua negara, Singapura dan Vietnam.
Singapura meningkatkan pelaksanaan hukuman mati secara mendadak pada tahun 2025, hampir menggandakan jumlahnya daripada 9 pada tahun 2024 kepada 17 pada tahun lalu, termasuk 15 bagi kesalahan berkaitan dadah. Lima rakyat Malaysia antara mereka yang dijatuhkan hukuman mati, termasuk penulis lagu dan puisi berwarganegara Malaysia, Pannir Selvam Pranthaman.
Di negara lain di rantau ini, Vietnam telah mengurangkan skop hukuman mati—dengan memansuhkannya bagi lapan kesalahan termasuk pengedaran dadah serta memperluaskan hala tuju untuk penggantian hukuman—mencerminkan perubahan serantau yang lebih luas dalam menjauhi hukuman mati.
“Peningkatan pelaksanaan hukuman mati di peringkat global dan penggunaan berterusan hukuman mati di rantau ini termasuk di Singapura menunjukkan keperluan segera untuk kerajaan Malaysia menolak hukuman ini dan memimpin usaha pemansuhan di ASEAN termasuk demi rakyat Malaysia yang masih berdepan dengan hukuman gantung di negara jiran kita,” kata Divya Shesshsan Balakrishnan.
Hala tuju jelas ke arah pemansuhan penuh
Pada tahun 2025, kerajaan Malaysia mengumumkan rancangan untuk menjalankan kajian menyeluruh mengenai dasar dan hala tuju hukuman mati di Malaysia termasuk pemansuhan penuh hukuman mati. Amnesty International Malaysia mengalu-alukan pengumuman tersebut namun berasa kesal kerana tiada perkembangan terkini mengenai status kajian itu di mana menunjukkan perkembangan terbantut.
Sejak tahun 2018, Malaysia telah mengambil langkah penting untuk mengurangkan penggunaan hukuman mati termasuk memperkenalkan moratorium terhadap pelaksanaan hukuman mati, memansuhkan hukuman mati mandatori dan menyemak semula beribu-ribu kes. Hasilnya, jumlah individu yang berada dalam hukuman mati telah menurun daripada lebih 1,200 kepada kurang daripada 100. Namun di sebalik pencapaian ini, hakikatnya tetap sama: masih ada individu yang dijatuhkan hukuman mati.
“Malaysia telah meletakkan asas bagi pemansuhan, namun momentum jelas semakin perlahan. Tanpa pelan hala tuju yang jelas dan terikat dengan tempoh masa, perkembangan ini berisiko untuk menghadapi penundaan. Apa yang diperlukan sekarang ialah tindakan konkrit untuk merangka jalan ke arah pemansuhan penuh. Tidak sepatutnya ada lagi sebarang keraguan. Sudah tiba masanya sekarang untuk menjadikan hukuman kejam ini sebagai sebahagian daripada sejarah sahaja,” kata Divya Shesshsan Balakrishnan.
Amnesty International menentang hukuman mati secara mutlak dalam semua kes dan dalam apa jua keadaan serta menyeru kerajaan Malaysia untuk:
- Komited terhadap pemansuhan penuh hukuman mati dalam undang-undang dan mengekalkan moratorium sedia ada terhadap pelaksanaan hukuman mati tanpa had masa
- Menetapkan pelan hala tuju yang jelas dengan garis masa ke arah pemansuhan
- Memansuhkan hukuman mati bagi semua kesalahan termasuk kesalahan berkaitan dadah
- Menggantikan semua kes-kes hukuman mati yang sedia ada
Laporan global Amnesty International menunjukkan bahawa walaupun pelaksanaan hukuman mati meningkat pada tahun 2025, jumlah negara yang melaksanakannya masih merupakan kelompok minoriti kecil dan trend global terus bergerak ke arah pemansuhan.
“Malaysia telah mengambil langkah-langkah bermakna ke arah itu. Kini tiba masanya untuk mengambil langkah terakhir dan membantu memimpin rantau ini ke arah masa depan tanpa hukuman mati,” kata Divya Shesshsan Balakrishnan.
Bagi maklumat lanjut atau sekiranya ingin menjalankan temu bual bersama jurucakap, sila hubungi Pegawai Komunikasi Amnesty International Malaysia, Divya Shesshsan Balakrishnan melalui [email protected]